Inleiding
Massage wordt door veel mensen, volwassenen en kinderen vaak ‘eng’ gevonden: wat is massage precies en waarom moét dat? Waar is het goed voor’? Is het niet ‘zonde van de tijd’? Rationeel wordt gedacht dat masseren eigenlijk geen ‘functie’ zou hebben… Als wij, volwassenen en kinderen, denken zo vaak te weten wat goed voor ons is: waarom zijn dan toch nog veel volwassenen ongelukkig en zijn ook veel kinderen niet helemaal tevreden? Alles wat ze doen en wat hen aangeboden wordt op het gebied van onderwijs en buitenschoolse activiteiten geeft toch nog een leegte. Ook ontbreekt vaak het contact met ouders, die het zelf vaak druk (denken te) hebben! Kinderen zijn vaak eenzaam , voelen zich niet begrepen en zitten daarom niet lekker in hun vel en zijn daarom druk en/ of agressief! Zijn computerspelletjes en allerlei apps op de mobiel de oplossing? Leren kinderen zich hierdoor ‘gelukkig’ zelf te amuseren zonder dat je als ouder last van hen hebt?!
Ruzies in de maatschappij en in het klein op scholen kunnen opgelost worden als men niet alleen op rationeel vlak leert, maar ook op psychologisch vlak: wat gaat er in de ander om en hoe kan ik van positieve invloed op die ander zijn? Als iedereen zich daar nou op zou richten zouden we als samenleving veel minder problemen hebben!
Een van de middelen om een ander wezenlijk te bereiken en iets voor te kunnen betekenen is massage. Niet voor niets hebben Scandinavische landen masseren al in het vakkenpakket op school. Daar is duidelijk al bewezen wat voor een positief effect dit heeft op het welzijn en de leerprestaties van kinderen.
Een zeer praktische en daardoor gemakkelijk uitvoerbare oplossing voor veel frustratie en onbegrip voor elkaar kan gevonden worden door o.a. daadwerkelijke lichamelijke gerichtheid op de ander : het andere lichaam aanraken en aandacht geven verrijkt de geest! De geest wordt immers gevoed door een goed doorbloed lichaam, het verstand en de zintuigen.
Proef: er is gedurende 4 keer in 4 weken tijd aan de midden- en bovenbouw massageles gegeven.
Resultaat: behalve dat de kinderen goed opletten en de juiste (massage) handelingen deden waren zij zelf zo inventief om een ‘treinopstelling’ van masseren te maken, zodat zij elkaar tegelijk konden masseren! Als zij dit regelmatig in de klas en/ of thuis als afwisseling op het leren doen zal je zien dat de leerling zich beter zal concentreren en daardoor beter leren! Ook de band met de ouder of broer/zus wordt door deze positieve aanraking verbeterd. Succes en veel plezier!
Voordat er daadwerkelijk gemasseerd wordt is kleien een goede introductie; met de handen in klei kneden lijkt immers op het masseren van de huid.
MASSEREN
Er zijn verschillende manieren van masseren die ontspannend en/ of opwekkend, pijnverlichtend zijn. Die manieren zijn :
1. Gewoon je hand op leggen
2. Drukken, meestal met de duim
(1. en 2. Zijn oosterse wijzen van masseren; meridianen verbinden de marmapunten in je lichaam: die aanraken of druk op uitoefenen verbindt en/of geeft energie aan je organen of andere delen van je lichaam die energie behoeven)
3. Schudden: met platte hand iemand aan raken en schudden
4. Knijpen/ Kneden- zoals brood kneden
5. Hakken: met de zijkant van je handen
6. strijken ( 3 t/m 6 zijn de westerse wijzen van masseren waar het gaat om de goede doorbloeding van de huid).
HANDEN masseren:
Handen masseren is iets wat nog gemakkelijker te organiseren dan rugmassage: je pakt gewoon elkaars hand! De “masseur”pakt met 2 handen de hand van de ander en begint de bovenkant naar boven toe met de duimen in kleine rondjes te masseren. Daarna wrijft hij/ zij tussen de pezen van de vingers op de handpalm en duwt naar de pols toe (richting hart is in geval van twijfel altijd goed!) Daarna zijn de vingers aan de beurt: te beginnen met de duim: van onderaan tot boven aan! Nu draai je de hand om en masseert de binnenkant van de hand. Je drukt een paar keer met je duim paar seconden op verschillende plekken van de handpalm (de zg. marmapunten) en wrijft met kleine cirkeltjes….je eindigt met je vlakke hand over de vlakke hand van de ander te glijden met lichte druk, richting pols en laat rustig los.
Samenvattend is handmassage:
1.Kneden met duim in handpalm zettend en andere vingers aan de achterkant van de hand.
2.Daarna rustig: kort met duim drukken en kneden: tussen pezen die naar de vingers lopen.
3.Vingers zélf masseren (te beginnen met duim, begin onderaan de vinger naar boven toe)
4.Stevige circelbeweging met duim in handpalm
5.Langzaam en diep drukken met vuist in handpalm
6.Op en neer strijken met vlakke hand over de hand van de oudere ter afronding.
Verzorgingsmaterialen van de handen:
Basisbenodigdheden: bakjes met lauw water, platte borden en gekleurde handdoekjes voor: onder de borden te leggen en handen af te drogen
Vaseline: voor erg droge huid; plaatselijk insmeren; in principe voor handen normale handcrème:
Handmassage crème ( o.a. aloa vera en granaatappel): beetje creme pakken met je vinger en aan de binnenkant van de hand van de oudere doen en uitwrijven over de hele binnenhand, vingers en buitenkant zodat alle crème ingetrokken is in de huid.
of beginnen met:
Zoutscrub; eerst hand van de oudere inwrijven met een beetje scrub met wat water erbij; dan bakje met lauw water over de hand doen die op het platte bord ligt en de zoutscrub afspoelen - daarna gewone handcrème. Doordat bovenste huislaag weg is gescrubd krijg je een zachte huis die hieronder ligt.
Puimsteen: eenvoudigere methode dan zoutscrub is met puimsteen en water hetzelfde doen als je met zoutscrub - hierboven- doet: je strijkt over de hand met water en puimsteen.
Scrubhandschoenen: zie hierboven : handschoenen aan doen en met lauw water over de handen strijken
Nagelsschaartje: nagels bijknippen als nodig
Slakken-gel op nagelriemen- rondom de nagels- doen: herstelt de kwetsbare huid
Nagellak 1. – doorzichtig- voor sterke nagels
Nagellak 2.- verschillende kleuren nagellak
VIJL : verschillende kanten van de vijl gebruiken en om de beurt mee vijlen: van ‘grof’ naar ‘fijn’.
Gedraaide ring (klein): het ziet er uit als een soort brede ring die van beneden naar boven over de vingers gerold kunnen worden voor sensitiviteit stimuleren van de oudere vingers, die vaak stram zijn door te weinig beweging.
*RUGMASSAGE: verschillende rollers
*HOOFDMASSAGE:
‘Voelsprieten’ voorzichtig op het hoofd van de oudere draaien, dus het haar lijkt een beetje verward te worden, maar dit valt mee!
*GEZICHT
- lippenstift
- massage dmv met de vingers voorzichtig trommelen op de huid
- vochtige ronde wattendoekjes op de ogen leggen
*LICHAAMSBEWEGING: ouderen helpen de bewegingen te maken!
Fiets vanaf zitplek (armen en benen bewegen); voeten zitten vast in houders om de pedaal
Knijpen en gooien met zachte balletjes met relief
Voeten op ronde plaat leggen ; aan touwen trekken waardoor ronde plaat beweegt en daardoor voeten ook!
Grote ronde plaat (50 cm doorsnee) lichtelijk beweegbaar attribuut voor armspieren: trekken en duwen
2e les Aanraakoefeningen! Aanraakspelletjes!
Opdracht: Langzaamaan met elkaar eerst indirect, daarna direct in contact zijn.
Door elkaar in het begin niet aan te (mogen) raken gaan kinderen dat juist willen! Daar wil je als leerkracht naar toe: dat kinderen de angst voor het lichamelijke contact - een angst die door de maatschappij aangeleerd lijkt te zijn - kwijt raken. Kinderen zijn wel gewend te vechten met elkaar, waarom niet deze energie om te zetten in masseren?
1. Uit het boek van Marijke Sluijter:’ Aanraken: een levensbehoefte’ Aantal aanraak/ figuur- houdingspelletjes.
- Een beeld neerzetten (iemand in een bepaalde houding zetten) en 5 anderen doen die houding na. Daarna verschillende groepjes met verschillende voorbeelden als ‘beeld’.
-2 groepjes van 2 leerlingen met zachte ballen tussen 2 hoofden in houden , in balans( moeilijker maken door te moeten lopen) en niet met handen aanraken!
- Met ruggen tegenover elkaar opstaan en gaan zitten .
-Per 2 lap voor je ogen krijgen en geleid worden door ander: waar ben je na 5 minuten?
2. We maken een klein kleien figuurtje: dat ben ik in klei. Hoe beeld je jezelf uit? Zittend, staand, open armen, dichte armen en waarom? Wat vind je een prettige houding? Anderen vertellen hoe ze het poppetje zien en hoe ze jou zien. Dit leidt tot een open gesprek. Waarom zien anderen je zo?
3. Per 2 leerlingen tegenover elkaar laten zitten en spiegelen.
Nu kinderen tegenover elkaar laten zitten door stoelen naar elkaar toe te draaien: niet opstaan dus!
Opdracht: één iemand maakt met de handen naar voren verschillende figuren: ander doet na en spiegelt zonder elkaar aan te raken. Om de beurt leidt iemand de figuren.
Daarna de handen van de ander pakken en daarmee bewegen: voor voren naar achter, van boven naar beneden
Eindigen met 2 kinderen die 2 anderen door de klas moeten leiden met doek voor hun ogen: geduwd/ gestuurd door de ander. Ze moeten na ong. één minuut raden waar ze in klas staan. Dit doen zolang kinderen dit leuk vinden een beurt geven. Het gaat erom dat je je leert over te geven aan een ander die je leidt en een ander leert vertrouwen.
3e les We gaan masseren!
Afhankelijk van de opstelling in het lokaal en de leerlingen zitten is de les anders. Het is het leukst als je de les kan beginnen iedereen te laten zitten in een cirkel, dicht naast elkaar: een soort aanraakspelletje: ‘Commando bol/hol /plat’. Zonder commando moeten de kinderen jou NIET nadoen! (Als kinderen gewoon in de gewone tafelopstelling zitten kan aanraking ook bij bijv. alleen bij de linker of rechter buurman). Je breidt het spel uit met : ‘Commando links- op handen naar links , op linker buurman. ) Rechts, naar boven beneden (= op de grond) , kruislings voor. Etc.
(Meestal is het een lokaal waar de kinderen vrij krap in de klas achter hun tafel zitten: veel bewegingsruimte om kinderen anders te laten zitten is er niet. Als je op een school komt met zo’n soort klasopstelling die liefst één massageles wil leg je even uit waarom masseren goed is (bloeddoorstroming, net als bij sporten) en hersenen hebben ook veel bloed nodig, zodat je goed kan leren! Ook ontspanning is belangrijk voor het leerproces: leren is afwisseling van concentratie en ont- centratie d.w.z. ontspanning dus, om daarna weer te kunnen focussen/richten).
Na het aanraakspel doen we eerst een meditatie-oefening
Je gaat goed zitten, benen naar voren, rechte rug: vanaf de grond voel je je voeten in je schoenen etc., je ademhaling: adem maar eens goed : in en uit, in en uitademen. Je voelt je borstkas op en neer gaan… je voelt je handen in je schoot liggen.
Hierna een kleine massageoefening bij jezelf. Armen, benen rug voelen, rugwervels zijn harder: daar zijn minder spieren en vetweefsel : plaatje laten zien van een skelet: op sommige plekken is het door spieren en vet gemakkelijker te masseren dan de harde, meer bottige plekken: daar omheen masseren. Iedereen oefent eerst op zijn/ haar eigen benen met de 4 westerse massagetechnieken (schudden, strijken , kneden, hakken) Daarna vertel je dat rustig drukken op de zg. drukpunten of marmapunten uit de Oosterse massagetechnieken stimulerend en/ of ontspannend werken. Deze zin met name aanwezig met de uiteinden van je lichaam, d.w.z. je voeten, je hoofd en je handen. Als je op een bepaald moment wil ontspannen kan je dus ook altijd op die manier jezelf masseren op je hoofd: je drukt met je wijsvingers naast je neusvleugels, achterop onderaan bij je schedel tegen hoofdpijn en je handpalm in je oogkas leggen evenals met je vingers over je wenkbrauwen glijden en weer terug draaien.
Daarna leg je uit dat armen en benen in verhouding veel bewegen, maar dat de rug vaak vrij statisch (= onbeweeglijk) is en dat de rug juist heel belangrijk is om die soepel te houden: hij moet al die hoofd-, arm- en beenspieren aansturen: ook een goede doorbloeding bij de bovenkant van je rug is erg belangrijk. Deze monnikskapspier( bovenkant rug lijkt op de vorm van een monnikskap) kan je op de verschillende manieren masseren (zie boven). Je kan kinderen gewoon in hun stoel laten zitten (rugleuning opzij) en om de beurt cijfers of letters die een naam vormen op de rug laten schrijven of zelfs een hele zin. Via figuren tekenen naar ‘gewoon masseren’ tot over de armen toe masseren laten gaan; het echte masseren is bijna begonnen!